حوزه علمیه بناب - انقلاب اسلامی و نقش روحانیت
امروز 6 خرداد ماه ، 1397
 


جستجو



پیوندها




 
انقلاب اسلامی و نقش روحانیت




صفحه: 1/6

انقلاب اسلامی و نقش علما و روحانیت


مقدمه : نقش علما در تحولات سیاسی - اجتماعی ایران
در جوامع مختلف نهادهای گوناگون در جامعه پذیر كردن افراد نقش ایفا می كنند. در ایران نیز نهادها و عوامل جامعه پذیری از جمله نهاد روحانیت در این راستا به ایفای نقش می پردازند. نهاد مذهب و به تَبع آن علما از گذشته های دور در ایران نقش ویژه ای را ایفا می كرد تا جایی كه به اعتقاد یكی از ایران شناسان «آنچه كه انسجام جامعه را حفظ می كرد، اسلام بود».17 از آغاز قرن دهم شمسی این نقش به اسلام شیعی واگذار شد و در این راستا روحانیت محور ارتباطی بین مذهب و مردم قرار گرفتند و كارویژه هایی مانند «تصدی موقوفات، مدارس دینی، محاكم شرعی و برخی امور دیوانی و دفتری»18 به این نهاد واگذار گردید. همچنین از آن جایی كه روحانیت تشیع، امر حكومت و دخالت در سیاست را دور از صلاحیت ذاتی خود نمی داند، در نظام سیاسی نیز نقشی برای خود قائل است، چه آن كه «از لحاظ نظری ریشه قدرت روحانیت شیعه را باید در اندیشه امامت و غیبت امام آخر(عج)و نیابت عامه علما در دوران غیبت جُست».[1]
با توجه به كار ویژه های فوق و انسجام و سازمانی كه در درون نهاد روحانیت نسبت به سایر نیروهای اجتماعی وجود داشت، موقعیت ویژه ای برای این نهاد فراهم آمد و همین امر موجب شد كه «در چندین حركت ضد بیگانه و ضد حكومتی نقش تعیین كننده ای را ایفا نماید».[2] برجسته ترین نقش روحانیت در حركت های انقلابی را می توان در جریان شكل گیری انقلاب مشروطه و انقلاب اسلامی جست و جو كرد. بسیاری از محققان به نقش روحانیت در انقلاب مشروطه اذعان دارند. در كتاب تشیع و مشروطیت در ایران آمده است: «باور عمومی آگاهان به تاریخ ایران به درستی آن است كه مهم ترین نیروی پشتیبان انقلاب مشروطیت همانا علما بودند. اگر آنان انقلاب را تأیید نمی كردند مسلماً در نطفه خفه می شد».[3] ادوارد براون [4] نیز معتقد است: «یكی از جنبه های بارز انقلاب ایران - زیرا قطعاً در خور نام انقلاب است - آن است كه روحانیون خود را در طرفی قرار داده اند كه پیشرو و آزادی خواه است. فكر می كنم كه این امر تقریباً در تاریخ جهان بی بدیل است».
وی در ادامه می افزاید: «حمایتی كه توسط حداقل سه تن از مجتهدان اصلی كربلا و نجف از نهضت مشروطه به عمل آمد و تكفیر عملی شاه توسط آنها، كاملاً مشهور و معلوم است».[5] روحانیت شیعه با توجه به ابزارهای جامعه پذیری سیاسی كه در اختیار داشت تلاش كرد این تغییر در راستای اصول اساسی اسلام و منافع عمومی مردم شكل گیرد كه بارزترین ثمره آن تحدید استبداد شاهنشاهی قاجار و تأسیس مجلس شورا و تدوین قانون اساسی بود.




صفحه بعدی (2/6) صفحه بعدی