حوزه علمیه بناب - شیوه مبارزه روحانیون با حکومت پهلوی
امروز 27 مرداد ماه ، 1397
 


جستجو



پیوندها




 
شیوه مبارزه روحانیون با حکومت پهلوی




صفحه: 1/10

تحلیلی بر نقش سیاسی عالمان شیعی در پیدایش انقلاب اسلامی


برای دست یابی به مهمترین مرحله مبارزه روحانیون یعنی حرکت به سوی مبارزه ای متمرکز که مهمترین بخش آن یافتن رهبری واحد و آرمانهایی مشخص و قابل انتقال بود، موانع زیادی در برابر روحانیون وجود داشت که گذشتن از آنها خود نیازمند مبارزه ای متفاوت بود.

به نظر می رسد آن چه سبب ساز توفیق روحانیون در دست یابی به یک مبارزه متمرکز و منسجم شد از یک سو به کوشش های آنها در فراهم نمودن زمینه های درونی مبارزه و از سوی دیگر به استفاده از این زمینه ها در راه دست یابی به یک مبارزه شفاف باز می گردد.تا آنجا که به زمینه چینیهای درونی مبارزه مربوط می شود روحانیون طرفدار انقلاب با مشکلاتی روبرو بودند از جمله انتقال دیدگاههای سیاسی خود مبتنی بر آمیختگی دینداری و مملکت داری به جامعه مذهبی ایران، پس از آن روشن کردن مواضع خود در برابر روحانیون مخالف با دیدگاه یادشده که البته این کار باید بدون دامن زدن به اختلافاتی که می توانست اصل مبارزه را نابود کند، انجام می گرفت.درباره متن مبارزه نیز باید گفت روحانیون بناگزیر باید مبارزه سیاسی را از نقطه ای آغاز می کردند که برای توده های مذهبی جامعه ایران نقطه مشخص و قابل فهمی باشد.فقط از این راه بود که روحانیون قادر می شدند مبارزه ای را که می توانست در حالت زیر زمینی و چریکی به یک مبارزه طولانی و خسته کننده و با آینده ای نامشخص تبدیل شود به گونه ای شفاف به سطح جامعه بکشند، که در ادامه بحث بدان خواهیم پرداخت.

در فصل های پیشین به بحث نظری و دیدگاههای سیاسی روحانیون شیعه پرداخته ایم.نکته ای که با الهام از آن بحث باید در بخش تاریخی مبارزه روحانیون بدان اشاره نماییم موفقیت آنها در قبولاندن این نکته به جامعه مذهبی ایران بود که نه تنهامی توانند بدون آن که کوچکترین فاصله ای از اعتقادات مذهبی و سنت های ریشه دار خود بگیرند به مبارزه برای تغییر وضع سیاسی موجود وارد شوند بلکه اساسا اگر دین دارند باید به چنین جنبشی بگروند، یعنی مبارزه جنبه تکلیف دینی هم پیدا کرد به عبارتی: «اگر کسی بگوید من در این جور مسائل سیاسی دخالت نمی کنم، معنی اش این است که بعضی از مسائل اسلام را کناری می گذارم » . (1)

ماندگاری چنین نگرشی که بازگوکننده مهمترین گرایش نسل جدید روحانیون بود را می توان وامدار تکیه گاهی دانست که امام خمینی در میان نهاد مرجعیت تقلید برای چنین گرایش متفاوتی فراهم نمود و سرانجام توانست پیشوایی حرکت را نیز در دست گیرد.بدین ترتیب جامعه مذهبی ایران شاهد نگرش تازه ای در میان عالی ترین سطوح مراجع تقلید شد که از همان اوایل دهه 1340 حتی نسبت به ورود به برخی از امور اجرایی نیز اظهار آمادگی می نمود این اظهار آمادگی نه تنها شامل ورود به امور فرهنگی می شد، (2) بلکه شامل امور اقتصادی، (3) تجارت، حتی جاده سازی (4) و یا مثلا اداره بخشی از برنامه های رادیو هم بود. (5)

این مواضع مستقیما رو در روی دیدگاههایی قرار داشت که پیش از این روحانیت شیعه را صرفا بر نوعی جایگاه حکیمانه و بدور از دخالت مستقیم در امور سیاسی و اجتماعی می نشاند.




صفحه بعدی (2/10) صفحه بعدی