حوزه علمیه بناب - مسجد پايگاه اصلى حوزه‏ها
امروز 7 اسفند ماه ، 1396
 


جستجو



پیوندها




 
مسجد پايگاه اصلى حوزه‏ها




مسجد پایگاه اصلى حوزه‏ هاى علوم اسلامى


حوزه از مسجد شکل گرفت ابتدا نام حوزه علمیه مطرح نبود بلکه مساجد نخستین فضاهاى تدریس و مقر تشکیل حوزه‏ ها بود و با گسترش سطح فرهنگ و تمدن شیعه فعالیت آموزش در حوزه‏ ها نیز رفته رفته گسترش یافت فراهم شدن امکانات بیشتر موجب به وجود آمدن مکان هاى مناسب براى تحصیل علوم دینى گردید و حوزه‏ ها و مدارس به تبعیت از مساجد به منظور پاسخ‏گویى به دو عملکرد عبادى و آموزشى مکمل یکدیگر بودند.

بنابراین مسجد خاستگاه آموزش اسلامى است چون سنگ بناى اسلامى در مساجد نهاده شد. مسجد محل عرضه اولین تشکلهاى آموزشى عمومى و در حقیقت جایگاه گردهمایى عموم مردم فارغ از هر قید و نژاد و مال و مقام بود.

آموزش در مساجد بر محور خواندن و فهم قرآن نیز و تعلیم نحوه انجام فرایض دینى استوار بود این شکل آموزش در مسجد به عنوان یکى از ویژگیهاى نظام طلبگى تلقى شده و هنوز هم حلقه‏ ها و جلسات علمى و درسى طلاب در مساجد دایر است.

به هر حال اولین تشکل هاى آموزش علوم اسلامى توسط معلم و مؤسس اول یعنى وجود مقدس پیامبر اکرم شکل گرفت.

مواد درسى در این حوزه کلمات نورانى وحى و آیات الهى بود که روشنگر دلهاى تازه مسلمانان و حتى غیر مسلمانان مى‏شد.

شاگردان این حوزه همه کسانى بودند که دل و جان خود را به پیامبر سپرده بودند و به مسیر حق و حقیقت هدایت ‏شده و دین اسلام را پذیرفته بودند آنها همان تشنگان وادى جهل و ظلمت بودند که پیوسته از معارف بلند اسلامى سیراب مى‏شدند بنابراین بسیارى از شاگردان این حوزه سواد خواندن و نوشتن هم نداشتند اما گاهى از بهترین و ممتازترین شاگردان مکتب و حوزه محمدى به حساب مى‏آمدند چرا که درس استاد را که همان آیات الهى بود بر لوح دل مى‏نوشتند و از حافظین ممتاز آیه‏ هاى قرآن بودند.

حوزه مکه به یک تعبیر همه تازه مسلمانان را آموزش مى‏داد و در حقیقت همه مسلمانان مکه شاگردان و دانش پژوهان آن بودند افرادى هم به شکل خاص در این حوزه آموزش مى‏دیدند حضور به این شکل خاص در حوزه دروس آسمانى مکه که مدرس آن پیشواى مدرسان جهان و بزرگ پیامبر خدا حضرت محمد صلى الله علیه و آله و سلم بود با انتخاب ویژه آن حضرت همراه مى‏گردید هرگاه پیامبر شخص را مستعد پذیرش احکام و معارف والاى اسلامى مى‏دیدند او را به سوى خود مى‏خواندند، نسبت به او تعاليم بیشترى در نظر مى‏گرفتند و رفته رفته او را براى تدریس و تبلیغ آیین پر معنى اسلام آماده مى‏کردند لذا در ابتدا استاد حوزه تنها خود پیامبر اکرم بودند اما با پیشرفت اسلام اساتید دیگرى هم تربیت‏‌شدند و توسط آن حضرت به نواحى مختلف عربستان و یمن اعزام مى‏شدند تا قرآن را بر مردم بخوانند و احکام اسلامى را به آنان تعلیم دهند.

این حوزه با فتح مکه دانشگاه بزرگ اسلامى شد و پس از پیامبر خدا حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام و عبد الله بن عباس اساتید این حوزه نوظهور اسلامى بودند.

بنابر نقل محمد بن اسحاق در الفهرست على بن ابیطالب، سعد بن عبید بن النعمان بن عمرو بن زید، ابوالدرداء عویمر بن زید، معاذ بن جبل بن اوس، ابوزید ثابت بن زید بن نعمان، ابى‏کعب بن قیس، عبید بن معاویه و زید بن ثابت از جمله جمع آورندگان قرآن کریم در زمان پیامبر خدا بودند و به عنوان اساتید قرآن محل رجوع امت اسلامى محسوب مى‏شدند.

مسئله تبلیغ دین و تعلیم قرآن از مسائل مهمى بود که در آن زمان مورد توجه همه علماى حوزه مکه بود لذا اقامه نماز و قرائت قرآن در کنار خانه خدا از نخستین تبلیغات اسلامى بود که شاگردان مکتب وحى براى به انجام رساندن آن از شکنجه و شهادت در راه خدا باکى نداشتند و براى رساندن پیام قرآن به گوش مردم از مرگ استقبال مى‏کردند.

مکه مکرمه کانون توحید و مرکز اجتماع امت اسلامى است از این‏رو مى‏تواند مرکز حرکات سیاسى اسلامى نیز باشد هجرت امام حسین(ع) از مدینه به مکه و نهضت کربلا یکى از حرکتهاى سیاسى است که از فلسفه سیاسى اسلام نشات گرفته و به رهبرى سومین پیشواى شیعیان هدایت‏ شده و به ثمر رسیده‏ است.

لیکن باید متذکر شد که با هجرت رسول اعظم الهى از مکه به مدینه چنان خللى بر حوزه مکه وارد آمد که هرگز جبران نگردید و اینک بعد از گذشت صدها سال هنوز مدرسه علمیه و حوزه اسلامى که علوم و معارف قرآنى و احادیث نبوى و اهل بیت عصمت و طهارت(ع) را بیان نماید و در نشر اسلام گام نهد در آن رونق نگرفته است.









نوشته شده در تاریخ: 17 اسفند ماه ، 1388 (1998 مشاهده)

[ بازگشت ]