حوزه علمیه بناب - كاركرد روحانيت اصيل شيعه
امروز 7 اسفند ماه ، 1396
 


جستجو



پیوندها




 
كاركرد روحانيت اصيل شيعه




كاركرد روحانيت اصيل شيعه


مجموعة فعاليت‌هاي روحانيت اصيل شيعه را مي‌توان در چند محور اساسي خلاصه كرد:

 1. جهاد علمي در راستاي حفظ، گردآوري و تنظيم منابع اصلي دين

يكي از ابعاد جهاد علمي روحانيت، تلاش جدي، خالصانه و قابل تحسين آن در زمينه حفظ منابع اصلي دين ـ قرآن و احاديث ـ از اندراس و تطاول زمان و چپاول غارتگران است. اسناد تاريخي بيانگر اين واقعيت است كه يكي از ابعاد جهاد علمي روحانيت در طول تاريخ چندين صد‌سالة آن، حراست و پاسداري از خود قرآن مجيد در ابعاد گوناگون بوده است. از بحث قرآن كه بگذريم، درباره نقش كليدي و موثر روحانيت در حفظ احاديث، و تلاش شبانه‌روزي براي جمع‌آوري، حفظ، دسته‌بندي و تبويب و مستند‌سازي آن جاي هيچ گونه انكار و حتي ترديد نيست. نتيجه اين تلاش مقدس و غيرقابل وصف، پيدايش مجموعه‌هاي حديثي گرانسنگ و با ارزشي است كه مشهورترين آنها به شرح زير است:

نهج‌البلاغه (سيدرضي)؛

صحيفه سجاديه (ابو عبدالله محمد بن احمد بن شهريار)؛

اصول و فروع و روضه كافي (كليني)؛

من لايحضره الفقيه (شيخ صدوق)؛

تهذيب (شيخ طوسي)؛

استبصار (شيخ طوسي)؛

وسايل الشيعه، (شيخ حر عاملي)؛

وافي (فيض كاشاني)؛

بحارالانوار (محمدباقر مجلسي)؛

اكثر اين آثار، خود چندين مجلد است؛ به عنوان نمونه: مجموعه كافي 8 جلد؛ وسايل الشيعه 20 جلد؛ و  بحارالانوار 110 جلد است.

2. جهاد علمي در راستاي دستيابي به معرفت ديني ناب

بخش ديگر از جهاد علمي روحانيت علاوه بر گردآوري و پاسداري از منابع اصلي دين مربوط به فهم درست دين مي‌باشد. روحانيت اصيل شيعه نسبت به اين مسأله بشدت حساس و نگران بوده و سعي وافري در اين زمينه كرده است و نتيجه آن نيز دستيابي به برترين فهم ديني در مقايسه با فهم ساير اقشار و اصناف مدعي معرفت ديني است.

با توجه به مجموعة اين جهاد علمي تاريخي و سرنوشت‌ساز است كه حضرت امام خميني(ره) مي‌فرمايد:

ترديدي نيست كه حوزه‌هاي علميه و علماي متعهد در طول تاريخ اسلام و تشيع مهمترين پايگاه محكم اسلام در برابر حملات و انحرافات و كجروي‌ها بوده‌اند. علماي بزرگ اسلام در همة عمر خود تلاش نموده‌اند تا مسائل حلال و حرام الهي را بدون دخل و تصرف ترويج نمايند. اگر فقهاي عزيز نبودند، معلوم نبود امروز چه علومي به عنوان علوم قرآن و اسلام و اهلبيت(عليهم‌السلام) به خورد توده‌ها داده بودند. جمع‌آوري و نگهداري علوم قرآن و اسلام و آثار و احاديث پيامبر بزرگوار و سنت و سيرة معصومين(عليهم السلام)و ثبت و تبويب و تنقيح آنان در شرايطي كه امكانات بسيار كم بوده است و سلاطين و ستمگران در محو آثار رسالت همة امكانات خود را به كار مي‌گرفتند، كار آساني نبوده است كه به حمدالله امروز نتيجة آن زحمات را در آثار و كتب با بركتي همچون «كتب اربعه» و كتاب‌هاي ديگر متقدمين و متأخرين از فقه و فلسفه، رياضيات و نجوم و اصول و كلام و حديث و رجال، تفسير و ادب و عرفان و لغت و تمامي رشته‌هاي متنوع علوم مشاهده مي‌كنيم. اگر ما نام اين همه زحمت و مرارت را جهاد في سبيل الله نگذاريم، چه بايد بگذاريم؟! در بعد خدمات علمي حوزه‌هاي علميه سخن بسيار است كه ذكر آن در اين مختصر نمي‌گنجد. بحمدالله حوزه‌ها از نظر منابع و شيوه‌هاي بحث و اجتهاد، غني و داراي ابتكار است. تصور نمي‌كنم براي بررسي عميق همه جانبة علوم اسلامي طريقه‌اي مناسب‌تر از شيوه علماي سلف يافت شود. تاريخ بيش از هزار سالة تحقيق و تتبع علماي راستين اسلام گواه بر ادعاي ما در راه بارور ساختن نهال مقدس اسلام است. (صحيفة امام، ج 21، ص 274)

تذكر يك نكته، لازم و ضروري است و آن اينكه تلاش علمي روحانيت، منحصر به علومي كه امروز به نام علوم اسلامي يا حوزوي شهرت يافته است، نيست؛ بلكه دامنة آن بسيار گسترده‌تر از دانش‌هايي است كه تاكنون نام برده‌ايم. به عنوان مثال: رياضيات، نجوم، زمين‌شناسي و جغرافيا، فيزيك، شيمي، پزشكي و حتي ادبيات و هنر نيز به عنوان علوم ديني در حوزه‌هاي علميه، متداول و مرسوم بود. و با توجه به اين واقعيت انكارناپذير تاريخي است كه امروزه غرب، خود را وامدار جهاد علمي دانشمندان اسلامي مي‌داند.

3. جهاد تبليغي در راستاي ابلاغ پيام الهي به مردم

يكي ديگر از رسالت‌هاي بسيار دشوار و شهادت آفرين روحانيت اصيل شيعه علاوه بر حفظ منابع و فهم درست دين، ابلاغ پيام الهي و اسلام ناب شيعي به مردم است. ارزش جهاد تبليغي روحانيت هنگامي بيش از پيش آشكار مي‌شود كه توجه كنيم در بخش كثيري از تاريخ سرخ تشيع اساساً اظهار تشيع مترادف با شهادت بود تا چه رسد به اينكه كسي در مقام تبليغ برآيد.

آنچه كه امروز به نام اسلام شيعي در سرتاسر جهان مطرح است، نتيجة جهاد تبليغي روحانيت اصيل شيعه و حوزه‌هاي مقدس علميه است.

4. جهاد سياسي

يكي از ويژگي‌هاي منحصر به فرد روحانيت شيعه، حضور جدي در مسايل سياسي است. روحانيت، اساساً يك واژه به شدت سياسي است. اين بار معنايي ، ناشي از حضور فرهنگ ولايت وامامت در كانون تفكر شيعي است.

روحانيت شيعه، در واقع وارث خط سرخي است كه يكي از شاخص‌هاي اعتقاد سياسي آن، نفي حق ولايت از حكومت‌هاي غيرمعصوم، و روزشماري و لحظه‌شماري براي ظهور آخرين قاصم شوكت جباران تاريخ است. با توجه به اين زير ساخت فكري و فرهنگي است كه نه تنها روحانيت شيعه، كه حتي واژه تشيع، همواره لرزه بر اندام حكومت‌هاي جور انداخته، و خواب راحت را از سردمداران استكبار ربوده است. تشيع، همواره ملازم با آموزه‌هايي سياسي ـ انقلابي از اين دست بوده است:

1. انكار حقانيت قدرت‌هاي ضد نامشروع  و مردمي ؛

2. ضرورت عدالت اجتماعي؛

3. ضرورت مبارزه با ظلم و دفاع از مظلوم تا سر حد شهادت؛

4. تاكيد بر حريت و آزادي و آزادگي انسان، و نفي هر نوع ولايت غيرالهي بر انسان؛

5. انتظار براي احقاق حقوق مستضعفان از مستكبران و اقامه عدل و قسط.

مقاومت سرسختانة هزار ساله يكي از مميزه‌ها و شاخص‌هاي بي‌نظير روحانيت شيعه است، و در هيج شرايطي و تحت هيچ عنواني، به قدرت‌هاي ضد مردمي و طاغوتي، روي خوش نشان نداده است.

پس از مدتها و در پي گذر از مراحل سخت و مشقت‌بار تاريخي، بر اثر رهبري سياسي روحانيت، شيعه توانست:

1. موجوديت خود را به رغم همة تهديدها و تحديدها به عنوان يك جريان مستقل حفظ كند؛

2. عضوگيري كرده و توسعه يابد؛

3. به موجوديت خود رسميت بخشيده و ايران را به دژ نفوذناپذير خود تبديل كند؛

4. در موقعيتي مناسب، طاغوت زمان را سرنگون كرده، نظام 2500 سالة ستم شاهي را براندازد؛ و با تاسيس نظامي نوين و مبتني بر زير ساخت‌هاي الهي، در راستاي تحقق آرمان‌هاي ديرين انبياي عظام الهي و اوصياي ايشان گام بردارد؛ و با تبديل ايران به عنوان پايگاه تبليغات جهاني اسلام ناب، زمينه را براي رهبري آخرين ذخيرة الهي، حضرت حجت بن الحسن العسكري (عجل الله تعالي) فراهم نمايد؛ انشاء الله تبارك و تعالي.

نگاهي به نهضت‌هاي صد سالة اخير در جهان اسلام، به خوبي بيانگر نقش سياسي روحانيت شيعه در رهبري اين حركت‌هاست. از ويژگي‌هاي بارز جهاد سياسي روحانيت، استقلال و آزادانديشي آن در چارچوب آرمان‌هاي الهي است كه از مصاديق آن مي توان به شعار نه‌شرقي، نه غربي، جمهوري اسلامي اشاره كرد.

 

منبع :

برگرفته از مقاله روحانيت و كاركرد آن ، نوشته سليمان خاكبان، پايگاه اطلاع رساني باشگاه انديشه ، 24/1/1384.

 









مسئوليت مقالات بر عهده نويسندگان است

نوشته شده در تاریخ: 16 ارديبهشت ماه ، 1389 (1907 مشاهده)

[ بازگشت ]